Fietsen over de Balkan.

Een lang gekoesterde wens: fietsen door voormalig Joegoslavië. Als kind ben er vaak op vakantie geweest: in Kraljevica, Trogir, Zadar en een aantal keren op Hvar. Ook van de rest van het land heb ik veel gezien. Ik herinner me de prachtige zee, de woeste bergen, Mostar, Sarajevo, Dubrovnik.

Maar de aantrekkingskracht van de Balkan zit in meer dan een prachtige zee. Het is een regio met een fascinerende geschiedenis. Voor de Tweede Wereldoorlog een “gevangenis van volkeren” (Lenin) onder de knoet van Servische koningen. De partizanen van Tito hebben Joegoslavië in de Tweede Wereldoorlog in een bloedige strijd grotendeels zelfstandig van de fascisten weten te bevrijden, zonder hulp van de grote mogendheden.De partizanen lieten zich na de oorlog geen toekomst opdringen door het westen en evenmin door Stalin. Churchill en Roosevelt wilden de gehate koning terug laten komen, Stalin wilde een dictatoriaal “communistisch” bewind, ondergeschikt aan de belangen van de Sovjet-Unie.

De partizanen van de Joegoslavische CP kozen hun eigen weg: een federale republiek met veel autonomie voor de verschillende volkeren in de federatie en een socialisme met arbeiderszelfbestuur op lokaal niveau.

Toen wij er begin jaren zestig voor het eerst gingen kamperen was dit experiment nog volop aan de gang. Het was geen vetpot, in de winkels was weinig te krijgen, want anders dan in het westen hier geen Marshallhulp. Ik herinner me brood zonder zout en de winkeliers bepaalden wat we aten. Dat was voor mijn ouders geen probleem. Ze moesten wel nadrukkelijk duidelijk maken dat ze geen Duitsers waren want de sporen van de oorlog waren nog overal. Maar de mensen waren optimistisch. In alle winkels en bij veel huizen hingen portretten van Tito.

Maar het Joegoslavische experiment liep vast. Eind jaren zestig werden de economische problemen groter. Onder druk van de Wereldbank en het IMF werden markthervormingen doorgevoerd met minder middelen voor de door arbeiders bestuurde fabrieken. Die moesten toen massaal mensen ontslaan. De Joegoslavische CP voerde ook politiek een verdere decentralisatie door met meer macht voor de republieken. Het land verbrokkelde en oude nationalistische sentimenten kwamen weer naar boven.

Het uit elkaar vallen van Joegoslavië, de oorlog: de etnische zuiveringen onder leiding van Tudjman, Milosovic en Servische separatisten, het beleg van Serajevo, Sebrenica, de NAVO-bommen op Servië. Een enorme tragedie. Het voert te ver om er hier in dit kader uitgebreid verder op in te gaan.

Ik ben sinds begin jaren tachtig ook nooit meer terug geweest. Maar nu dus wel. Dit voorjaar hebben we vanuit Split langs de kust naar het noorden gefietst tot Triëst. In het najaar zijn we opnieuw in Split begonnen, toen zijn we naar het zuiden tot Korfoe (Griekenland) gefietst. Onder aan deze pagina begint het verslag van deze fietstocht. Voor een overzicht van alle blogposts van onze twee Balkantochten klik hier.